W Stuttgarcie o FOKS-ie

- Na spotkaniu przedstawiliśmy m.in. wyniki badań geofizycznych, a także prac wiertniczych prowadzonych na potrzeby badań hydrogeologicznych w dolinie potoku Wąwolnica - tłumaczy Agnieszka Bartyzel, Geolog Powiatowy. - Gmina Jaworzno omówiła również udział w prowadzonych w mieście działaniach czeskiego partnera, który ma na celu przygotowanie kilkutonowych prób odpadów niebezpiecznych do dehalogenacji przy użyciu technologii rozkładu pestycydów chlorowanych metodą katalizy miedziowej, opatentowanej przez Instytut Zdrowia Publicznego w Ostrawie.

Próby wielkogabarytowe z rejonu Zakładów Chemicznych "Organika Azot" S.A. zostaną pobrane już w listopadzie br.

- Niewątpliwie jest to aktualnie najistotniejsze działanie w obrębie jaworznickiego obszaru pilotażowego, ponieważ przeprowadzone dotychczas badania laboratoryjne wykazały bardzo dużą skuteczność czeskiej technologii, a co za tym idzie daje realną szansę na rozwiązanie problemu odpadów pestycydowych w mieście - dodaje Agnieszka Bartyzel.

Ponadto w ramach budżetu polskich partnerów projektu FOKS na obszarze pilotażowym Jaworzno przewiduje się wykonanie badań wód podziemnych metodą zintegrowanych pompowań badawczych.

- Pozwoli to na szczegółowe określenie rodzaju i ładunku zanieczyszczeń przedostających się do wód podziemnych oraz szlaków ich migracji - wyjaśnia prezydent Paweł Silbert.

W dalszej kolejności projekt zakłada wykonanie próbnych instalacji pasywnego oczyszczania wód podziemnych, w tym przepuszczalnych barier reaktywnych (zanieczyszczenia usuwane są bezpośrednio w warstwie wodonośnej) oraz rozpoznanie możliwości wykorzystania fitoremediacji (zdolności roślin do rozkładu pestycydów). Zostanie także zdiagnozowane ryzyko zdrowotne i środowiskowe, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożenia wód podziemnych.

Jaworzno podjęło również działania zmierzające do uporządkowania prawnych uwarunkowań ochrony wód. Spotkania z przedstawicielami Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach oraz Urzędu Marszałkowskiego przyczyniły się do powstania Regionalnej Grupy Konsultacyjnej, która zobligowała się do wsparcia ewentualnych działań remediacyjnych w dolinie potoku Wąwolnica. Pozostaje mieć nadzieję, że w przyszłości doprowadzi ona do stworzenia tak świetnie rozwiniętego systemu ochrony wód, jak w Stuttgarcie.

- Kolejne spotkanie w ramach projektu planowane jest na kwiecień 2010 r. w Mediolanie - dodaje prezydent Paweł Silbert - Natomiast Jaworzno zorganizuje konferencję końcową projektu, która najprawdopodobniej odbędzie się za dwa lata, w październiku 2011 roku.

Przypomnijmy: Miasto uczestniczy w programie FOKS, który ma pozwolić na wykonanie szczegółowego rozpoznania lokalizacji wszystkich miejsc składowania odpadów poprodukcyjnych Zakładów Chemicznych „Organika Azot” S.A., rozpoznanie ryzyka środowiskowego oraz wybór technologii powstrzymania emisji zanieczyszczenia. Podobny projekt z powodzeniem przeprowadzono już w Republice Czeskiej.

W programie badawczym FOKS wykorzystane są najnowsze metody badań wód podziemnych, powierzchniowych i gruntów oraz destrukcji zanieczyszczeń. W wyniku prowadzonych prac zostanie określony szczegółowo rodzaj i ładunek zanieczyszczeń, szlaki ich migracji oraz możliwości ich rozkładu do form neutralnych dla środowiska. Wykonane badania pozwolą na kompleksowe rozpoznanie ryzyka środowiskowego i przygotowanie pełnej koncepcji działań naprawczych wraz z analizą ekonomiczną realizacji konkretnych działań.

Unieszkodliwianie odpadów w Jaworznie zgodnie z czeską metodą będzie polegało na wyrwaniu chloru, który w połączeniu ze związkami organicznymi tworzy bardzo toksyczne substancje. Używa się do tego miedzi oraz aktywnego węgla. W tym procesie powstaje pozostałość wolna od toksyn oraz bezpieczne paliwo w postaci bryłek węglowych, które można wykorzystać w elektrowni do produkcji prądu. Jednak najistotniejszą kwestią jest szybkość rozwiązania problemu dotyczącego odpadów. Czeska metoda pozwala na rozkład masy zanieczyszczeń z Centralnego Składowiska Odpadów „Rudna Góra” w ciągu 2-3 lat.

- Jeżeli chodzi o zaangażowanie prac, w obecnej chwili jesteśmy na etapie badań i pilotażowego wdrożenia. Czeka nas przerobienie w czeskiej instalacji kilkunastu ton odpadów. Musimy jednak wcześniej uzyskać na to stosowne zezwolenia. Następny krok to uzyskanie przez miasto zgody na czasowe uruchomienie nowej instalacji w mieście - tłumaczy prezydent Silbert.

Dużym plusem przedsięwzięcia jest także fakt, że dzięki zaangażowaniu w projekt FOKS i w tym etapie miasto zapłaci tylko 20 tys. euro (ogółem przez 3 lata 58 tys. euro), na dodatek Unia zwróci aż 85 proc. wydatków. Główny ciężar kosztów spoczywa na ostrawskim Instytucie, który wyłoży 150 tys. euro. Dodatkowo Główny Instytut Górnictwa zapłaci 35 tys. euro za wykonanie badań geologicznych.

Jeśli zaś chodzi o późniejsze koszty samej utylizacji, nie można na razie podać przybliżonej kwoty. Wszystko będzie zależało od możliwości technicznych instalacji działających w realnych warunkach, wielkości zużycia związków miedziowych i węgla aktywnego niezbędnych w tym procesie. Tu też władze miasta będą zabiegać o środki rządowe i europejskie. Zdaniem specjalistów wszystko wskazuje na to, że już w 2015 roku niebezpieczne składowisko odpadów poprodukcyjnych Zakładów Chemicznych „Organika Azot” S.A. ma szanse zostać zlikwidowane.