Obóz dwóch totalitaryzmów - Jaworzno 1943-1956
Wniosek o dofinansowanie publikacji materiałów pokonferencyjnych pt „Obóz dwóch totalitaryzmów - Jaworzno 1943-1956” ze środków pozostających w dyspozycji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, Miasto Jaworzno złożyło w styczniu 2007 roku w ramach Programu Operacyjnego „Patriotyzm jutra”. Celem tego programu jest wspieranie cennych inicjatyw edukacyjnych, wychowawczych i artystycznych, które promują postawy patriotyczne oraz przypominają w ciekawy sposób o polskiej historii.
Opisywany projekt był realizowany od 26 marca do 30 czerwca 2007 roku przez Muzeum Miasta Jaworzna. Cele ogólne przedsięwzięcia „Obóz dwóch totalitaryzmów – Jaworzno 1943-1956” to: podnoszenie świadomości historycznej mieszkańców miasta Jaworzna oraz wszystkich Polaków, a także upowszechnianie wyników prowadzonych badań, które przyczyniają się do popularyzacji wiedzy historycznej. Ponadto celem zrealizowanego działania było opracowanie projektu edukacyjnego przy współpracy z krakowskim oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej, który jest wdrażany w jaworznickich szkołach gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych oraz jest wykorzystywany w procesie dydaktycznym prowadzonym przez oddziały IPN. Cele zostały zrealizowane poprzez publikację materiałów naukowych dotyczących historii obozów totalitarnych, które funkcjonowały w Jaworznie w latach 1943-1956.
Cele szczegółowe zadania:
• upowszechnianie wiedzy na temat polskiego doświadczenia historycznego w formie atrakcyjnej dla odbiorcy,
• kształtowanie postaw patriotycznych,
• edukacja patriotyczna skierowana do młodzieży i społeczności lokalnej,
• prowadzenie dokumentacji w zakresie polskiego doświadczenia historycznego zakresie świadomości historycznej Polaków,
• pogłębianie świadomości historycznej.
Zadanie miało zasięg ogólnopolski i polegało na publikacji i popularyzacji wiedzy na temat obozów totalitarnych, które funkcjonowały w Jaworznie w latach 1943-1956. Jaworznicki obóz założony jako filia KL Auschwitz-Birkenau dla więźniów, którzy w okresie okupacji byli wykorzystywani do budowy jaworznickiej elektrowni i pracy w kopalniach. Po wojnie został rozbudowany i służył jako obóz dla jeńców wojennych, volksdeutschów oraz żołnierzy Armii Krajowej. Od 1946 r. był również miejscem odosobnienia Ukraińców przesiedlonych w ramach akcji Wisła. W 1950 roku przekształcono go w więzienie progresywne dla młodocianych więźniów politycznych. W ten sposób stał się narzędziem represji drugiego z totalitaryzmów, które w XX wieku wpisały się na trwałe w historię Polski. Wiedza na temat opisanych wyżej obozów z przyczyn historycznych i politycznych w okresie PRL była skrzętnie ukrywana. Tragedia kilkudziesięciu tysięcy przetrzymywanych w Jaworznie więźniów, pomimo niewielkiego upływu czasu, uległa zatarciu w zbiorowej pamięci. Wyjątkowość sytuacji obozów Jaworzna najlepiej oddaje fakt, iż nazistowski obóz pracy w Jaworznie (filia KL AUSCHWITZ) został następnie wykorzystany przez totalitaryzm sowiecki dla celów pacyfikacji przeciwników reżimu socjalistycznego.
Publikacja materiałów naukowych była jednym z działań Muzeum Miasta Jaworzna, mających na celu przypomnienie mieszkańcom miasta Jaworzna oraz wszystkim Polakom o tragicznej historii jaworznickich obozów dwóch totalitaryzmów. Zamieszczone w publikacji materiały są podsumowaniem badań prowadzonych przez naukowców w latach 1990 – 2006 i prezentowane były podczas dwóch konferencji naukowych, które odbyły się w Jaworznie w październiku 2001 roku i kwietniu 2006 roku. Zawierają one bardzo szeroki zakres problemów związanych z funkcjonowaniem obozów odosobnienia z pełnym aparatem naukowym.
Podsumowanie:
Całkowity koszt realizacji zadania: 29 000 zł
Wnioskowana wysokość dofinansowania: 25 000 zł
Wkład własny: 4 000 zł
